توده پلوتونیکی الوند یکی از بزرگترین توده های نفوذی در بخش شمالی زون سنندج-سیرجان است که در جنوب شهر همدان واقع شده است. این توده متشکل از گرانیتوئیدهای پورفیری، لوکوکرات، سنگ های نفوذی بازیک و آنکلاوهای به اندازه های متفاوت و به اشکال مختلف دیده می شوند. بیوتیت های موجود در مونزوگرانیت پورفیروئید، دیوریت، آنکلاو میکروگرانولار فلسیک، آنکلاو میکروگرانولار مافیک و آنکلاو سورمیکاسه در قلمرو بیوتیت های منیزیم دار و بیوتیت های موجود در نوریت ها در قلمرو فلوگوپیت، واقع شده اند. ارتوپیروکسن های نوریت در محدوده کلینوانستاتیت و ارتوپیروکسن آنکلاو میکروگرانولار مافیک در محدوده کلینوفروسیلیت می باشند. بر پایه دماسنجی بر مبنای میزان Ti موجود در بیوتیت ها، مونزوگرانیت 662 تا 734، نوریت 688 تا 776، دیوریت 598 تا 724، آنکلاو سورمیکاسه 662 تا 687، آنکلاو میکروگرانولار فلسیک 694 تا 712 و آنکلاو میکروگرانولار مافیک 635 تا 737 درجه سانتی گراد را نشان می دهند. بر اساس ترکیب شیمیایی بیوتیت و ارتوپیروکسن ماگمای سازنده آنکلاوهای توده پلوتونیک الوند و سنگ میزبان آنها در گستره آهکی-قلیایی قرار گرفته اند. ارتوپیروکسن های نوریت و آنکلاو میکروگرانولار مافیک نشان می دهد مجموعه نفوذی الوند در رده سنگ هایی با فوگاسیته اکسیژن بالا جای می گیرند، که از صفات آهکی-قلیایی بودن توده می باشد، که با ویژگی های تکتونوماگمایی محیط های وابسته به فرورانش همخوانی دارد.

توده گرانودیوریتی کوه دم واقع در شمال شرق اردستان حاوی آنکلاوهای میکروگرانولار کروی و به ندرت بیضوی با ترکیب مونزودیوریت، مونزودیوریت کوارتزدار و دیوریت کوارتزدار است. قطر این آنکلاوها از حدود چند میلی متر تا 30 سانتی متر در تغییر است. اندازه کانی های تشکیل دهنده آنکلاوها در قشر خارجی، ریزتر از مرکز آنکلاو است. دانه ریز بودن آنکلاوها نشانه سرد شدن سریع مذاب سازنده آن در هنگام ورود به داخل ماگمای گرانیتوئیدی میزبان است. حضور آنکلاوهای میکروگرانولار به همراه شواهدی از حضور بافت های غیرتعادلی نظیر فنوکریست فلدسپار با بافت های پوئی کیلیتیک و آنتی راپاکی وی، کوارتزهای مدور و چشمی شکل که توسط کانی های کوچک دمای بالاتر مانند پلاژیوکلاز، بیوتیت و آمفیبول به طور زونه احاطه شده اند، خوردگی و تحلیل رفتگی پلاژیوکلازها، حضور لخته های مافیک، آپاتیت های سوزنی، تیغه های پلاژیوکلاز کوچک درون پلاژیوکلازهای بزرگتر و مرز مضرس، کنگره ای و زایده دار آنکلاو، همگی آمیختگی ماگمایی را تایید می کنند. بر اساس نتایج آنالیز مایکوپروب، ترکیب پلاژیوکلاز در گرانودیوریت ها از الیگوکلاز تا آندزین و در آنکلاوها از آندزین تا لابرادوریت متغیر است و غالبا زونینگ عادی و در برخی از موارد زونینگ نوسانی نشان می دهند که مویدی بر آمیختگی ماگمایی است. آنکلاوها و سنگ های میزبانشان از لحاظ ژئوشیمیایی نیز با یکدیگر تفاوت های قابل توجهی نشان می دهند به این صورت که آنکلاوها غنی از سدیم هستند. در صورتی که گرانودیوریت ها از پتاسیم غنی می باشند. علاوه بر این آنکلاوها نسبت به گرانودیوریت ها از عناصر LREE و LILE تهی و از عناصر HREE و Ti غنی شده اند، لذا به نظر می رسد این دو گروه سنگی شاید از دو ماگمای مختلف منشا گرفته و در اثر فرآیند آمیختگی ماگمایی در جوار یکدیگر قرار گرفته باشند.

توده نفوذی کوه دم بخشی از سنگ های ائوسن بالایی ایران مرکزی محسوب می شود. بر اساس اندیس رنگی این توده نفوذی به دو واحد اسیدی و حدواسط- مافیک قابل تقسیم است. واحد اسیدی داریای ترکیب سنگ شناسی منزوگرانیت، گرانودیوریت، کوارتزمونرونیت و کوارتزمونرودیوریت است. در حالی که، واحد مافیک-حدواسط از مجموعه سنگ شناسی گابرو، دیوریت، کوارتزدیویریت، مونرودیوریت به شکل آشکاری خودنمایی می کند. بر اساس داده های ژئوشیمیایی، فرایندهای اختلاط/ آمیختگی ماگمایی و تفریق بلوری نقش مهمی در تحول ماگمایی ناحیه دارند. همچنین توده نفوذی کوه دم میزان پایینی از عناصر TiO2 و P2O5 همراه با نسبت پایین Nb/Zr را نشان می دهد که این موارد از ویژگی های سنگ های آذرین حاشیه فعال قاره ای به شمار می آید. نسبت های ایزوتوپی Sr و Nd نشان دهنده آن است که این نسبت ها نه شبیه به ماگمای مشتق از پوسته و نه معادل با ماگمای مشتق از گوشته است، بلکه حد میانی ماگماهای پوسته ای و گوشته ای است. ماگمای تشکیل دهنده آنکلاو از نظر ترکیب ایزوتوپی به سوی ماهیت گوشته ای و ماگمای اسیدی ماهیت پوسته ای را نشان می دهد و توده نفوذی حد واسط- مافیک نسبت ایزوتوپی کم و بیش میان آنها را دارد. این نتایج همراه با مطالعات صحرایی و سنگ نگاری، گواه فرایند اختلاط/ آمیختگی ماگمایی در توده نفوذی مورد نظر است و می توان گفت که ماگمای سازنده آنکلاوها احتمالا از گوشته بالایی حاصل و پس از استقرار در پوسته باعث گرم شدن سنگ های پوسته و ذوب بخشی پوسته زیرین می شود و بر اثر اختلاط مواد مذاب گوشته ای و پوسته ای، ماگمای مافیک تا حدواسط حاصل می شود.

منطقه گیسور در شرق شهرستان گناباد قرار دارد و بخشی از شمال بلوک لوت محسوب می شود. سنگ های این منطقه شامل سنگ های گرانیتوئیدی و مجموعه دگرگونی دمای بالا-فشار پایین هستند. سنگ های گرانیتوئیدی از سه واحد گرانودیوریت، آنکلاو (دگرگونی و آذرین) و میکروگرانیت تشکیل شده اند. این سنگ ها در سری کالک آلکالن پتاسیم دار متوسط تا بالا قرار می گیرند و به طور ضعیفی پرآلومینوس و از نوع گرانیت I دمای پایین اند. الگوی عناصر کمیاب بهنجار شده به کندریت، غنی شدگی کمتر عناصر ناسازگار و آنومالی منفی منحصر به فرد نسبت به سایر عناصر در Ta, Nb, Sr, P, Ti و Ba اما غنی شدگی قویی را در K، Rb و Th نشان می دهد. این الگوها در نمونه های گرانودیوریت، آنکلاو میکروگرانولار مافیک و تا حدودی میکروگرانیت با هم هماهنگی فوق العاده ای نشان می دهند. به علاوه، این نمونه ها چنین هماهنگی را با ترکیب متوسط پوسته بالایی، میانی و گری وک ها دارند. آنومالی مثبت در Rb، Th، Sm و آنومالی منفی در Ba به طور برجسته ای مشخص کننده ترکیب پوسته ای است. بر پایه ادغام این الگوها با الگوی عناصر کمیاب پوسته بالایی و گری وک ها و انطباق با کارهای آزمایشگاهی انجام یافته، گرانیتوئیدهای گیسور دارای منشأ بارز پوسته ای هستند. دمای تشکیل براساس دمای اشباع زیرکن C֯ 790-748 برآورد شده است. آنکلاوهای میکروگرانولار مافیک با داشتن ویژگی هایی از قبیل اشکال گرد شده و تخم مرغی و هاله اختلاطی در اطراف آنها، بافت دانه ریز، چشم های کوارتزی و پلاژیوکلازی، دارای بیوتیت تیغه ای و آپاتیت سوزنی، فازهای اکسیدی در بیوتیت و وجود روند سهمی شکل (هیپربولیک) بین آنکلاو و گرانودیوریت میزبان به همراه مطالعات ژئوشیمی عناصر اصلی و کمیاب، فرآیندهای اختلاط/ آمیختگی (ذوب بخشی) را برای آنها نشان می دهد. الگوی عناصر کمیاب نشان دهنده ارتباط نمونه های گرانیتوئیدی گیسور با سیستم فرورانش است. تجزیه و تحلیل داده های آن براساس نسبت های لگاریتمی، محیط برخوردی را نشان می دهد و نمودارهای متمایزکننده تکتونیکی– شیمیایی نیز محیط همزمان تا پس از برخورد را پیشنهاد می دهند که در ارتباط با برخورد بلوک افغان با بلوک لوت تفسیر می شود.

توده نفوذی کوه دم به سن ائوسن بالایی از دو واحد اسیدی و حدواسط- بازیک تشکیل شده است. این توده و سنگ های در بر گیرنده آن، میزبان دایک های متعدد اسیدی و بازیک هستند و آنکلاوهای میکروگرانولار مافیک متعددی در بخش اسیدی توده به چشم می خورند. سنگ های توده نفوذی، دایک ها و آنکلاوها با نسبت های مختلف از کوارتز، فلدسپار پتاسیم، پلاژیوکلاز، بیوتیت، هورنبلند، پیروکسن، تیتانیت و تیتانومانیتیت تشکیل شده اند. آمفیبول های توده نفوذی از نوع کلسیک با (Na+K)A≥0.5بوده و ترکیب هورنبلند منیزیم دار، فروهورنبلند تا اکتینولیت دارند در حالی که در دایک بازیک میزان (Na+K)A<0.5 و AlVI<Fe3+ بوده و ترکیب آن به سمت منیزیوهاستینگزیت متمایل شده است. ترکیب پلاژیوکلازها در سنگ های اسیدی بین آلبیت تا لابرادور، در سنگ های حدواسط- بازیک، از آندزین تا لابرادور و در آنکلاوها از الیگوکلاز تا لابرادور متغیر است. ترکیب پلاژیوکلازها در دایک های حدواسط آندزین تا لابرادور است در حالی که دایک بازیک میزان آنورتیت بالاتری دارد. شیمی کانی آمفیبول نشان می دهد که این توده نفوذی کالک آلکالن بوده و متعلق به نواحی کوهزایی است. با استفاده از شیمی آمفیبول و پلاژیوکلاز، میانگین دمای تشکیل سنگ های اسیدی، حدواسط- بازیک، آنکلاو و دایک های حدواسط و دایک بازیک به ترتیب 703، 808، 750، 736 و 938 درجه سانتی گراد برآورد شده است. میانگین فشار تشکیل این سنگ ها نیز به ترتیب 1.4، 1.5، 1.39، 0.82 و 3.1 کیلوبار ارزیابی شده است. فوگاسیته اکسیژن در تمام سنگ های اسیدی، حدواسط- بازیک، آنکلاو و دایک های حدواسط و دایک بازیک در بالای محدوده Ni-NiO بوده و به ترتیب مقادیر 13.8-، 13.4-، 12.9-، 12.7- و 10.4- را نشان می دهد. بالا بودن فوگاسیته اکسیژن در این سنگ ها با ماهیت کالک آلکالن و شکل گیری آن ها در محیط فرورانش مطابقت دارد.

توده نفوذی اکاپل در جنوب غربی کلاردشت واقع است و از توده های نفوذی موجود در زون البرز مرکزی محسوب می شود. این توده نفوذی با سن 54±4 تا 56±3 میلیون سال در سازندهای مبارک و شمشک نفوذ نموده و از نظر سنگ شناسی شامل مونزودیوریت، مونزونیت - کوارتز مونزونیت، گرانودیوریت و مونزوگرانیت می باشد. نمونه های مورد مطالعه دارای طبیعت متاآلومین و ماهیت کالک الکالن پتاسیم بالا هستند. نمودارهای عنکبوتی چند عنصری این نمونه ها حاکی از تهی شدگی آنها از عناصر Tm, Y, Tb, Ti و Yb و غنی شدگی از عناصر Th, Ba, Rb, K می باشد. غنی شدگی از عناصر LIL و تهی شدگی از عناصر HFSE ناشی از آلایش پوسته ای و بیانگر ماگماتیسم مرتبط با فرورانش است. شواهد پتروگرافی موجود در واحد مونزوگرانیتی اکاپل شامل جذب بخشی فنوکریست های پلاژیوکلاز و تشکیل بافت غربالی در پلاژیوکلازها، وجود بافت پویی کلیتیک، بافت راپاکیوی و آنتی راپاکیوی، وجود آنکلاوهای میکروگرانولار مافیک و وجود حاشیه واکنشی بین آنکلاو و سنگ در برگیرنده و همچنین وجود آپاتیت های سوزنی نشان می دهند که اختلاط ماگمایی در منطقه مورد مطالعه فاکتور اساسی در پترولوژی توده گرانیتوئیدی اکاپل به حساب می آید.

در جنوب شهر قروه مجموعه ای از سنگ های آذرین نفوذی رخنمون دارند. این مجموعه بخشی از کمربند آذرین درونی مزوزوئیک - ترشیری پهنه سنندج - سیرجان شمالی محسوب می شود. این سنگ ها از انواع گابرو، دیوریت، گرانیت و سینیت هستند. در چهار بخش شانوره، کنگره، خرس سره و قلای لان محدوده مورد مطالعه سنگ های نفوذی فلسیک و بازیک شواهدی از امتزاج را نشان می دهند. از شواهد امتزاجی در این چهار بخش می توان به انکلاوهای میکروگرانولار مافیک با شکل های گرد، دیسک گون، کشیده، عدسی گون و لوح گون و دایک های هم زمان با سنگ های نفوذی یا دایک های ترکیبی اشاره نمود. بعضی از انکلاوهای میکرو گراونولار مافیک با ساختار بالشی دارای حاشیه های دندانه گون هستند. این ریخت شناسی از ویژگی های نفوذ ماگمای مافیک به صورت گویچه های کوچک تا بزرگ به درون ماگمای فلسیک است. از دیگر انکلاوهایی که در توده گرانیتی دیده می شود عبارتند از انکلاو سورمیکاسه، زینولیت ها، انکلاوهای کومولیتی و انکلاوهای مزدوج یا دوبل. ویژگی های ریخت شناسی ساخت های ناهمگن امتزاجی مانند انکلاوهای میکروگرانولار مافیک با شکل های و اندازه های متفاوت در درون توده های نفوذی با ترکیب گرانیتی حاصل فرآیندهای امتزاج ماگما هستند، که می توانند به توزیع ناهمگن انکلاوها در زون های تداخلی با تحرک پایین بین دو عضو نهایی اشاره داشته باشند.